55الف) زمين، مانند خاك، سنگ و هر آنچه به عنوان زمين تلقى شود.
ب) آنچه از زمين مىرويد، به شرط اينكه پوشيدنى و خوردنى نباشد.
بنابر نظر فقيهان شيعه و بر اساس فتواى ايشان در غير ضرورت و تقيه، سجده بر فرش و مانند آن جايز نيست.
دليل حكم مورد نظر فقهاى شيعه متعدد است كه به برخى اشاره مىشود.
دليل نخست: سخنان پيامبر(ص)
رسول خدا(ص) در حديثى مىفرمايد: «هرگاه كسى از شما نماز گزارد، پيشانى و بينى خود را بر زمين قرار دهد، تا ذلت و خضوع خود را آشكار سازد». 1روايتهاى ديگرى نيز بر اين نكته تأكيد دارند كه پيامبر(ص)، مسلمانان را به پيشانى نهادن بر خاك در هنگام سجده فرمان داد.
ام سلمه، همسر گرامى آن حضرت(ص)، نقل مىكند كه رسول خدا(ص) به افلح فرمود:
« تَرِّبْ وَجْهَكَ لِلَّهِ » 2؛ «صورت خويش را براى