103چينۀ، 1 خيلى مختصر و پست و بىقاعده. عمارات شهر اغلب سنگ تراشيده است و تا سه - چهار طبقه مىرود و خانهها را صحن و حياطى نيست، همگى را درب و پنجره به طرف معبر است، و تمام شهر را همان «قنات زبيده» مشروب مىكند، ولى اين آب، دو - سه ذرع از زمين پستتر است، با دلو بالا مىكشند.
كعبه و بيت اللّٰه الحرام
عمدۀ آبادى و اعتبار شهر در اطراف مسجد است، و «بيت اللّٰه» در وسط واقع شده، به طول و عرض ده ذرع الى پانزده ذرع. مربع شكل است و ارتفاعش بيش از طول و عرض است، از سنگ تراشيده بالا رفته. قطعات سنگ اغلب نيم ذرع و سه چارك، در يك چارك است و پيراهن سياه رنگى از پشم بر او كشيدهاند، وضع خانه نسبت به جهات اربعه منظم واقع شده، يك ضلع مواجه شمال است، و ضلعى مواجه جنوب، و ضلعى روى به مشرق، و ضلعى روى به مغرب. و زواياى خانه را اركان گويند.
حجر الأسود
«حجر الاسود» واقع است بر ركن جنوب شرقى، و به ارتفاع يك ذرع و چارك 2تخميناً بر زاويۀ خارجه نصب شده، سنگش يكپارچه نيست، قريب بيست قطعه است، در «طوق نقره» قرار دادهاند، و آن طوق را بر زوايه نصب كردهاند و سطح حجر هموار نيست، قدرى مقعّر 3 است و بىقاعده، و لون حجر سياه مكره نيست، قهوهاى رنگ خيلى مطبوع است، و رگهاى سفيد و قرمز خيلى خوش نما دارد. و اصل سنگ متخلخل نيست خيلى سخت و مُصمَت 4 است.
موافق آن چه در كتب فرنگى ديدهام، اعتقاد «حكماى فرنگستان» اين است كه اين