75
عبرت از گذشتگان
قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُروا كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ (آل عمران: 137)
پيش از شما سنتهايى وجود داشت، پس در روى زمين گردش كنيد و ببينيد سرانجام تكذيبكنندگان چگونه بود؟
قرآن مجيد در چندين آيه مردم را به گردش در زمين دعوت كرده و با اين سفارش، دوران گذشته تاريخ را با زمان حاضر پيوند زده است. اين كتاب آسمانى، پيوند فكرى و فرهنگى نسل امروز با گذشتههاى دور و بازديد آثار تاريخى را براى درك حقايق آفرينش، لازم و پراهميت مىداند. قرآن به جهانگردى بسيار توجه دارد و گاه هدف از آن را مانند آيه بالا، نگريستن سرانجام تكذيبكنندگان خدا و پيامبران و گاه ديدن عاقبت مجرمان و گناهكاران برمىشمارد: قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ (نمل: 69).
زمانى ديگر، هدف از گردش در زمين را بهرهمندى از دلهاى دانا و گوشهاى شنوا مىداند: أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهٰا أَوْ آذٰانٌ يَسْمَعُونَ بِهٰا فَإِنَّهٰا لاٰ تَعْمَى الْأَبْصٰارُ وَ لٰكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ (حج: 46).
گاهى نيز آن را بهترين راه تأمل در پيدايش خلقت و ايمان به قيامت و زنده شدن دوباره، عنوان مىكند: يُصْهَرُ بِهِ مٰا فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ (عنكبوت: 20).
مسلمانان نبايد از تحولات اجتماعى دنيا بىخبر باشند، بلكه بايد