28قلب باز مىگردد. تيرگى رنگ آن به اين علت است كه در راه بازگشت، كثيفىها، سمها و گازهاى كربنيك را نيز جمعآورى مىكند. اين خونها پيش از رسيدن به قلب، در حفرههاى ششها ريخته مىشوند. ششها نيز در اندك زمانى با يك انقباض و انبساط، خون آلوده را تصفيه و آن را شفاف و خالص مىسازند و آن را به قلب مىرسانند و مواد كثيف و گاز كربنيك را از مجراى دهان و بينى به وسيله بازدم خارج مىكنند.
شگفتآور است اگر بدانيم شُشها، در هر 24 ساعت، نزديك به ده هزار ليتر خون را تصفيه مىكنند و به قلب مىرسانند. البته بدن آدمى به طور متوسط بيشتر از پنج يا شش ليتر خون ندارد، ولى بر اثر گردش مداوم و تصفيه پيوسته، در يك شبانه روز كار ششها به تصفيه ده هزار ليتر خون مىرسد.
راستى اگر بنا باشد در جهان كارخانهاى تأسيس شود كه عمليات دهان، مرى، معده، روده، كبد، قلب، شش، كليهها و ديگر عضوها را كه همه در حجمى بسيار كوچك قرار گرفتهاند انجام دهد، به چه مقدار حجم و مساحت نياز دارد؟!
هر جا كه روم روى دل آراى تو بينم