88مردم و همچنين برگشت وتوبه و استغفارشان، عذابى همچون عذاب آسمانى قوم عاد و ثمود را از آنان برداشت، امّا در اين آيه سخن از عذاب آنان است، كه مىتوان گفت: آنها استحقاق عذاب را دارند، هر چند خداوند به خاطر وجود پيامبر صلى الله عليه و آله عذابشان نمىكند. البتّه ممكن است مراد از عذاب در اين آيه، بلاها و سختىهاى جنگ و اسارت باشد.
حضرت على عليه السلام مىفرمايد:
«الله الله فى بيت ربكم لا تخلوه مابقيتم فانه ان ترك لم تناظروا» 1، از خدا پروا كنيد، از خدا پروا كنيد، دربارهى خانهى خدايتان كه اگر آن را رها كنيد و تعطيل شود، عذاب الهى، بىدرنگ شما را فراخواهد گرفت.
پيامها:
1- آنان كه مانع ورود مؤمنان به مسجد الحرام مىشوند، افراد بىتقوا هستند و بايد منتظر عذاب الهى باشند.
«وَ مٰا لَهُمْ أَلاّٰ يُعَذِّبَهُمُ ...»
2- كفّار، خود را به ناحقّ متولّى مسجدالحرام مىپنداشتند. «وَ مٰا كٰانُوا أَوْلِيٰاءَهُ »
3- توليتِ خانهاى كه به دست ابراهيم خليل عليه السلام و بر اساس تقوا ساخته شده، نبايد به دست افراد بىتقوا باشد. «إِنْ أَوْلِيٰاؤُهُ إِلاَّ الْمُتَّقُونَ »
4- تعيين سرپرست براى رسيدگى به امور مسجد الحرام ضرورى است. «إِنْ أَوْلِيٰاؤُهُ إِلاَّ الْمُتَّقُونَ » (از اينكه آيه شرايط متولّى را بيان مىكند نه اصل آن را، پس تعيين توليت لازم است)