204
فَإِذٰا قَضَيْتُمْ مَنٰاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَذِكْرِكُمْ آبٰاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً فَمِنَ النّٰاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنٰا آتِنٰا فِي الدُّنْيٰا وَ مٰا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاٰقٍ
(بقره، 200)
پس چون مناسك (حج) خود را انجام داديد، خدا را ياد كنيد، همانگونه كه پدران خويش را ياد مىكنيد، بلكه بيشتر و بهتر از آن. پس بعضى از مردم كسانى هستند كه مىگويند: خداوندا! به ما در دنيا عطا كن. آنان در آخرت بهرهاى ندارند.
نكتهها:
گروهى از اهل مكّه، بعد از پايان مراسم حج در محلّى اجتماع كرده و با ياد كردن پدران و نياكان خود به آنان افتخار و مباهات مىكردند. قرآن دستور مىدهد به جاى تفاخر به پدران و نياكان، خدا را ياد كنيد 1 و از نعمتها و توفيقات او سخن بگوييد و در اين كار جدّىتر باشيد.
ياد هر كس يا هر چيز، نشانهى حاكميّت آن بر فكر انسان است. كسى كه ياد نياكان را دارد و به آنان افتخار مىكند، فكر و فرهنگ آنان را پذيرفته است و اين يادكرد مىتواند فرهنگ جاهلى را بر جامعه حاكم كند. به همين دليل حضرت موسى گفت: من گوساله طلائى و پر قيمت سامرى را آتش مىزنم و خاكسترش را به دريا مىريزم. زيرا تماشاى آن، فرهنگ و تفكّر شرك را در انسان زنده مىكند.