111

صله رحم

صله رحم تنها به ديدن و ملاقات كردن نيست، كمك‌هاى مالى نيز از مصاديق صله‌رحم بشمار مى‌رود. امام صادق عليه السلام فرمودند: در اموال انسان غير از زكات، حقوق ديگرى نيز واجب است و آنگاه اين آيه را تلاوت فرمودند. ¹ البتّه شايد مراد امام عليه السلام از حقوق ديگر، همان خمس باشد.

در اهميّت صله‌رحم همين بس كه در كنار ذكر خدا آمده است. «وَ اتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِي تَسٰائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحٰامَ » ²

ارحام تنها منحصر به خانواده و بستگان نسبى نيست، بلكه جامعه بزرگ اسلامى را كه در آن همه افراد امت با هم برادرند، «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ » ³ و پدرشان پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و حضرت على عليه السلام است نيز در برمى‌گيرد.

پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند: «

اَنَا و علىّ ابَوا هذه الامة» ⁴

امام صادق عليه السلام در آستانه رحلت از دنيا، دستور دادند تا به بستگانى كه نسبت به ايشان جسارت كرده بودند هديه‌اى بدهند. وقتى حضرت در انجام اين كار مورد انتقاد قرار مى‌گيرند، آيه فوق را تلاوت مى‌فرمايند. ⁵ و اينگونه به ما ياد مى‌دهند كه شرط صله‌ى‌رحم خوش‌بينى، علاقه و رابطه آنها با ما نيست.

در توضيح عبارت‌هاى « يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ » و « يَخٰافُونَ سُوءَ الْحِسٰابِ » بايد گفت كه اگر چه كلمات « خَشِيتُ » و « خَوْفٌ » در بعضى موارد در معناى مترادف و مشابهى بكار رفته و از آنها يك معنا اراده گرديده است، امّا فى‌الواقع ميان آن دو تفاوت وجود دارد؛ به اينكه خشيت عبارت است از آن خوف و