48
ذلك؟ فكتب بخطه:«الخمس بعد المؤونة»؛ 1 «به حضرتش نوشتم: مرا از خمس آگاه كن. آيا بر كليۀ درآمدهاى انسان از كم و زياد تعلّق مىگيرد؟ وصنعتگران نيز بايد خمس بپردازند؟ چگونگى آن را بفرماييد. حضرت در پاسخ نوشت: پس از محاسبۀ هزينهها بايد15 پرداخت شود.»
از روايت استفاده مىشود كه اصل وجوب خمس در زمان امام جواد عليه السلام كه دوران امامت ايشان مربوط به سالهاى(203- 220) است، نزد شيعيان امر مسلّمى بوده، ولى چيزى كه هست كم و كيف آن براى اين فرد روشن نبود كه با نامهنگارى جوياى آن شده است.
امام جواد عليه السلام در نامۀ خود به على بن مهزيار - كه در سال 220نوشته است - ، دربارۀ مسألۀ خمس به صورت گسترده سخن گفته، آنگاه مىفرمايد: «والغنائم والفوائد يرحمك اللّٰه فهى الغنيمة يغنمها المرء والفائدة يفيدها والجائزة من الإنسان للإنسان الّتى لها خطر، والميراث الذى لا يحتسب من غير أب ولا ابن...». 2
حضرت، پس از نگارش آيۀ غنيمت به تفسير آن پرداخته مىفرمايد: «غنائم وفوائد - خدا ترا بيامرزد - بهرههايى است كه انسان به چنگ مىآورد و سودهايى است كه به او مىرسد وهداياى گرانبهايى كه به انسان