89گرفت فرزندان اسماعيل توليت كعبه را به عهده گرفته و امور حج و مناسك دينى را سرپرستى و هدايت مىكردهاند و اين منصب بصورت وراثت، از نسلى به نسلى مىرسيده است. چنانكه امام صادق عليه السلام مىفرمايد: «لم يزل بنو اسماعيل ولاة البيت يقيمون للناس حجَّهم و امر دينهم يتوارثونه كابر عن كابر» 1 «فرزندان اسماعيل همواره متوليان بيت بودند و حج را براى مردم بپا مىداشتند و به امر دين مردم رسيدگى مىكردند و اين سمت را بزرگى از بزرگى به ارث مىبرد».
بديهى است كه ولايت كعبه و امارت حج در طول تاريخ و با روى كار آمدن قبائل مختلف همچون «طَسْم، جَديس، عَمالِقه، جُرهم و خزاعه و...» در سرزمين مكه دستخوش تحولات بسيارى بوده كه تفصيل آن در حوصله اين مقال نمىگنجد. 2بالأخره در سير زمان و تاريخ، نوبت به قريش مىرسد و در اين دوران، نخستين كسى كه امور مكه و حج را در دست مىگيرد «قصى بن كلاب» جد چهارم پيامبر صلى الله عليه و آله است. بنابه نقل برخى مورخان، سبب استيلاى قصى بر رياست كعبه اين بود كه قبيلۀ «خزاعه»، كه تا آنروز متصدى امر كعبه بودند، بت «هبل» را به مكه آوردند و در كعبه جاى دادند و بدين ترتيب بتپرستى در مكه رواج يافت. قصى كه از اين وضع ناراضى بود با قدرت سلاح، كعبه را از دست خزاعه خارج ساخت و خود تصدى آن را به عهده گرفت و از آن پس، حاكميت مكه در دست قريش قرار داشت، تا ظهور اسلام و فتح مكه فرا رسيد. 3