241خلافت اميرمؤمنان عليه السلام در حجةالوداع. و نيز خطبه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در مسجد خَيف كه در آن بر وحدت امت و برادرى و همخونى آحاد مسلمانان، كه اساس تشكّل جامعۀ اسلامى است و رابطۀ امت با امامان خود كه محور سياست و رهبرى است، تأكيد فرمود و از حاضران خواست كه اين پيام را به آنان كه حضور ندارند، برسانند. در اين خطبه آمده است:
«نَضَّرَ اللّٰهُ عبداً سَمِعَ مَقٰالَتي فَوَعٰاهٰا وَ بَلَّغَهٰا مَنْ لَمْ تَبْلُغْهُ يٰا أيّهَا النّٰاس لِيُبَلِّغِ الشاهدُ الْغٰايبَ فَرُبَّ حٰامِلِ فِقْهٍ لَيْسَ بِفَقيهٍ وَ رُبّ حٰامِلِ فِقْهٍ إلى من هُوَ أفْقَهُ مِنْهُ. َثلاثٌ لا يغلّ عَلَيْهِنَّ قَلْبُ امرئٍ مسلمٍ: اخْلاصُ الْعَمَلِ للّٰهِ وَ النَّصِيحَةُ لأئِمَّةِ الْمُسْلِمينَ و اللزومُ لِجَمٰاعَتِهِمْ، فَاِنَّ دَعْوَتَهُمْ مُحِيطَةٌ مِنْ وَرائِهِمْ. الْمُؤْمِنُونَ اخْوَةٌ تَتَكاٰفأُ دماؤُهُم وَ هُمْ يدٌ على من سِواٰهُمْ يَسْعىٰ بِذِمّتِهِم أدْنٰاهُمْ». 1
«خداوند خرم و شادمان گرداند بندهاى را كه سخن مرا شنيد و در آن تعمق كرد و بهدرستى فهميد و به كسانى كه آن را نشنيدند رسانيد. اى مردم، آن كه حاضر است به آن كه غايب است برساند. چهبسا حامل فقه كه فقيه نيست و بسا حامل فقه كه آن را به كسى مىرساند كه فقيهتر از اوست. سه چيز است كه قلب يك مسلمان بدان خيانت نمىكند:
«اخلاص عمل براى خدا. خيرانديشى براى امامان مسلمين و ملازمت جماعت آنها...»
هرگاه عمل خالص باشد مقبول درگاه خداوند قرار مىگيرد و منشأ آثار نيك و جاودانه مىشود و با شجرۀ طيبه ايمان همواره به ثمر خواهد نشست و مقصود از ائمه مسلمين، بىترديد امامان حق؛ يعنى همان كسانى هستند كه پيامبر آنها را به امرالهى، به امامت برگزيد و نه هر زمامدارى كه