193وحشت تنهايى به خدا شكوه برد، خداوند ياقوتى سرخ از بهشت براى وى فرستاد و آن را در جايگاه كعبه نهاد و آدم آن را طواف مىكرد در حالى كه نور آن تا شعاع حرم متجلّى بود كه آن را حرم قرار دادند». 1ودر برخى روايات بجاى «ياقوت سرخ» قبه يا خيمهاى از نور ذكر شده كه در جايگاه كعبه نصب گرديده وشعاع آن تا محدودۀ حرم مىتابيده است وخداوند به جبرئيل فرموده تا علائمى براى حرم نصب كند. 2 در پارهاى روايات نيز آمده كه حرمت حرم به جهت مسجد الحرام است. 3مرحوم صدوق اين مطلب را ضمن روايتى از پيامبر وائمه عليهم السلام آورده است. «رُوِىَ عَنِ النّبي وَالأَئمّة عليهم السلام : «اِنّه حرم الحرم لِعِلّة مَسْجِدِ الْحَرٰام». 4
در هر حال آنچه مسلّم است، بدلائل گوناگون حرم از قداست وشرافت معنوى برخوردار است كه هيچيك از نقاط زمين چنين ويژگى را ندارد واين سرزمين وكوهها و درختهاى آن نزد خداوند محبوب است. 5
محدودۀ حرم و نشانههاى آن
چنانكه اشاره شد، شناسايى محدودۀ حرم با تاريخ مكه وحج پيوند دارد. پيامبران خدا در تحديد وتعيين آن، اهتمام ورزيدهاند. همانگونه كه