105
دروازههاى دمشق
در گذشته شهر دمشق همانند ساير شهرهاى اسلامى دوازههاى متعددى داشته است و گرداگرد آن را باروى بلندى دربر گرفته بود تا شهر را از حمله دشمنان و متجاوزان در امان نگه دارد. تاريخ بناى دروازههاى شهر دمشق به قبل از اسلام بازمىگردد و در دوران امپراتورى رم شرقى تعداد اين دروازهها هفت دروازه بوده است و هنگامى كه لشكر مسلمانان به رهبرى خالد بن وليد به شهر دمشق رسيد و اين شهر را به تصرف درآورد، بخشى از سپاه به رهبرى خالد بن وليد از دروازه بابالجابيه و بخش ديگر از سپاه به رهبرى ابوعبيده جراح از دروازه باب الشرقى وارد شهر شدند.
1. باب توما
اين دروازه در سمت شمال شرقى باروى شهر قرار دارد و برخى معتقدند كه علت نامگذارى آن منتسب به «سنت توما» يكى از حواريون دوازده گانه حضرت مسيح عليه السلام است. برخى ديگر معتقدند كه توما يكى از سرداران رومى است كه نسب وى به روستاى «دوما» يا « دومه» مىرسيد. 1 در كنار اين دروازه كليسايى قرار داشت كه توسط مسلمانان به مسجد تبديل شد. اين دروازه در دوران حكمرانى ملك ناصر داود در سال 1228 م.
تجديد بنا شد. در دوران استعمار فرانسه، مسجد كنار دروازه ويران شد. ابن عساكر اظهار مىدارد كه هريك از دروازههاى شهر دمشق در دوران امپراتورى روم به نام يكى از ستارگان نامگذارى شده بود و دروازه باب توما نيز به نام ستاره زهره نامگذارى شده بود.
دروازه باب توما در وسط ميدانى به همين نام قرار دارد و بر بالاى اين دروازه، كتيبهاى ديده مىشود كه به دوران ايوبى تعلق دارد. محله باب توما سكونت گاه مسيحيان بوده و بيشتر ساختمانهاى آن در دوران تسلط فرانسوىها ساخته شده است. 2