83است كه غالباً سبب ايجاد شبهه در ذهن مردم و موجب مزاحمت گوينده و پراكندگى رشتۀ سخن و برنامۀ او مى‌شود.

بنا بر اين،هر چند شأن نزول آيه فوق،دربارۀ حجة الاسلام است،ولى آيۀ شريفه، حكم كلى را بيان كرده و منظور از آن پرسش‌هاى بى‌مورد از جزئيات احكام دين و واجبات الهى است.

وانگهى،در شأن نزول آيه فوق،سخنى از ناراحت شدن رسول اكرم صلى الله عليه و آله،به ميان نيامده است،بلكه سخن از اندوه و ناراحتى رسول خدا صلى الله عليه و آله از شدت و سختى و زحمت تكليف براى سؤال كنندگان است؛زيرا سؤال‌هاى بى مورد آن‌ها از خورده ريزه‌هاى احكام دين،جز دشوار كردن دين و سنگين كردن بار تكليف و بدحالى و اندوه نتيجه ديگرى،ندارد.بر فرض كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ناراحت شده باشند،ناراحتى ايشان از دست مردمى است كه با سؤال‌هاى بيجاى خود،خود را به هلاكت مى‌انداختند. ¹ پرسش: لطفاً حج را با نماز مقايسه كنيد.

پاسخ: 1.حج،تلبيه دارد و نماز،اذان و اقامه.

2.حج،احرام دارد و نماز،تكبيرة الاحرام.

3.در حج،همه به دور كعبه مى‌گردند،ولى در نماز همه به سمت كعبه مى‌ايستند.

4.حج،عملى عبادى و قصد قربت مى‌خواهد و نماز نيز چنين است.

5.حج و نماز هر دو از اركان دين هستند.

6.حج،ميثاق و عهد مخصوص الهى است و نماز نيز،عهد بندگى است.

7.سراسر حج،شعائر الهى است و اقامه نماز نيز شعار و شعور است.

8.حج،توحيد عملى است و نماز،تبلور و مظهر توحيد عبادى.