172بى‌نياز مى‌كند»؛ ¹البته منظور اين روايات،فقط خواندن آيات نيست؛بلكه خواندن، مقدمه‌اى براى فهم قرآن است،و درك آن نيز در جاى خود،مقدمه‌اى براى محقق ساختن دستورهاى آن در زندگى فردى و اجتماعى است و به طور قطع اگر مسلمانان از مفاد سوره‌هاى قرآن در زندگى خود الهام بگيرند،همه پاداش‌ها و خواسته‌هاى مشروع دنيا و آخرت را از آنِ خود خواهند كرد. ²3.گرچه يكى از عوامل مؤثر در سرنوشت انسان،خواندن قرآن و دعا است،امّا خداوند حكيم براى هدايت بشر به كمال،عوامل و اسباب ديگرى نيز مانند:عقل، علم،مشورت،كمك گرفتن از وسائل عادى،دارو و درمان،پرهيز از چيزهايى كه بر جسم و جان [روح] انسان تأثير منفى دارد و...را آفريده و آيات قرآن نيز انسان را به كمك جستن و بهره‌مندى از اين اسباب،سفارش فرموده است. ³

3.حج مقبول

پرسش: چگونه متوجه شويم كه اعمالمان (در حج) مورد قبول خداوند متعال قرار گرفته است ؟

پاسخ: از نظر اسلام اين مهم نيست كه ما چقدر عمل خير انجام داده‌ايم،بلكه معيار،پذيرفته شدن آن است.اين معيار را به خوبى مى‌توان از آيات و روايات به دست آورد كه چه اعمالى مقبول است؟ آنچه از مفهوم آيات و روايات استفاده مى‌شود اين است كه كميّت و مقدار عمل ملاك نيست،بلكه كيفيت عمل ملاك است.

گاهى ممكن است آداب ظاهرى عمل خوب انجام شود،ولى به سبب آفتى از بين برود،مانند آتشى كه در خرمنى مى‌افتد و آن را نابود مى‌كند،بنابراين هر عملى دو بُعد