144 «وَ أَذٰانٌ مِنَ اللّٰهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النّٰاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللّٰهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ » ¹

و اين اعلامى است از سوى خداوند و پيامبرش به [عموم] مردم در روز حج اكبر [ \ روز عيد قربان] كه خدا و پيامبرش از مشركان بيزارند.

اين آيه،با آيه اوّل همين سوره كه از برائت خداوند و رسولش از مشركان،سخن به ميان آورده،متفاوت است؛يعنى خطاب به مردم مى‌فرمايد كه برائت خدا و رسولش از مشركان را به صراحت اعلام كنند و براى جنگ با آن‌ها،پس از پايان يافتن ماه‌هاى حرام آماده شوند. ²ثالثاً،اصطكاك ميان مسلمانان از يك سو و برخورد ميان آنان و كفار و مشركان از سوى ديگر،برخاسته از رويارويى و تضاد در اصيل‌ترين و عميق‌ترين باورها نسبت به جهان هستى است.اين تقابل از يك سو تقابلى طبيعى و انكارناپذير است كه در آيه 22 سوره مجادله،بدان اشاره شده است:

«لاٰ تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ يُوٰادُّونَ مَنْ حَادَّ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ كٰانُوا آبٰاءَهُمْ أَوْ أَبْنٰاءَهُمْ أَوْ إِخْوٰانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ »

هيچ قومى را كه ايمان به خدا و روز رستاخيز دارند نمى‌يابى كه با دشمنان خدا و رسولش دوستى كنند؛هر چند پدران يا فرزندان يا برادران يا خويشاوندانشان باشند.

مشابه اين آيه در سوره آل عمران،آيه 28 نيز آمده است.در مراسم برائت نيز، فسوق و جدالى صورت نمى‌گيرد،بلكه در قالب حركتى نمادين،اين تقابل فكرى،به نمايش گذشته مى‌شود،تقابلى كه برخاسته از دو نگرش الهى و غير الهى است.روشن است كه نگرش الهى،بايد در خانه خدا به گونه‌اى تبليغ شود.

رابعاً،همان گونه كه در آيه شريفۀ سوره توبه بيان شد،مراسم برائت،نخستين بار