63سرپرست و برادرش و همچنين گوش و چشم و دست و پايش همه شيطان است كه او را به هر كار بدى ميكشاند و از هر كار خيرى باز ميدارد.

13. گناه و تيرگى قلب

گناه موجب تيرگى و سختى قلب انسان ميشود و تكرار گناه، قبح و زشتى گناهان بزرگ را از ميان مى‌برد. اميرالمؤمنين على(ع) مى‌فرمايد: «اشك، خشك نميشود مگر به سبب سختى دل و دل، سخت نمى‌شود؛ مگر به سبب فراوانى گناه». ¹

امام صادق(ع) نيز به نقل از پدر بزرگوارش مى‌فرمايد:

ما مِنْ شَيْءٍ أَفْسَدَ لِلْقَلْبِ مِنْ خَطِيئَةٍ إِنَّ الْقَلْبَ لَيُواقِعُ الْخَطِيئَةَ فَمَا تَزالُ بِهِ حَتَّى تَغْلِبَ عَلَيْهِ فَيُصَيِّرَ أَسْفَلَهُ أَعْلاه. ²

چيزى بيشتر از گناه، قلب را فاسد نميكند. قلب، گناه ميكند و بر آن پافشارى ميورزد و در نتيجه، سرنگون و وارونه ميشود [و پند و نصيحت بر آن اثر نميكند].

امام كاظم(ع) نيز در اين‌باره مى‌فرمايد:

إِذا أَذْنَبَ الرَّجُلُ خَرَجَ فِي قَلْبِهِ نُكْتَةٌ سَوْداءُ فَإِنْ تابَ انْمَحَتْ وَ إِنْ زَادَ زَادَتْ حَتَّى تَغْلِبَ عَلَى قَلْبِهِ فَلا يُفْلِحُ بَعْدَهَا أَبَداً. ³