47روى زمين، هر روز هفتاد هزار ملك گرداگرد آن طواف مى‌كنند و در آن نماز مى‌گزارند و اين داستانى ابدى است. بيت معمور خانه‌اى در بهشت بود كه خداوند آن را براى توبۀ آدم عليه السلام به زمين آورد. سپس آن را به آسمان برد و به‌جاى آن روى زمين كعبه بنا شد و خداوند كعبه را هر سال با عبادات مردم آباد مى‌كند.»

3. اسرار عرفانى كعبه

جهان هستى از مبدأ واحدى آفريده شد. تنزل و تجلى وجود از واحد است، لذا مبدأ جهان هستى امر واحدى است كه عالم را براساس ارادۀ حبّى خود آفريد:

«كنت كنزاً مخفياً فأحببت أن أعرف فخلقتُ الخلق لكي أعرف» ؛ ¹«من گنج پنهانى بودم، خواستم تا شناخته شوم، پس جهان را آفريدم تا شناخته شوم.»

بنابراين خداوند از روى حب و عشق هستى را خلق نمود. اين همان عشق نخستين است كه سرآغاز تجلى بود. به قول حافظ:

در ازل پرتو حسنت ز تجلى دم زد

عشق نخستين خدا به ما سوا سرمنشأ پيدايش عشقى ديگر شد و آن عشق ما سوا براى رجوع به اوست. عشق اول در قوس نزول است و عشق دوم در قوس صعود، عشق اول منشأ خلقت است و عشق دوم باعث رجوع خلقت، عشق اول مى‌آفريند، عشق دوم مى‌برد و عشق دوم دايرۀ هستى را كامل مى‌كند: «إِنّٰا لِلّٰهِ وَ إِنّٰا إِلَيْهِ رٰاجِعُونَ». ¹

جهان به سمت واحد پيش مى‌رود، تاريخ و عالم هستى هدفمند است، هدف و غايت عالم و تاريخ به سمت خداست، لذا حركت گيتى وحدت‌گراست، يعنى همه چيز از جمله انسان به‌سوى عالم وحدت پيش مى‌رود و در حال شدن هستند «وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ»؛ ² در يك كلام، جهان و انسان سمت و سويى توحيدى دارند، براين اساس لازم است توحيد در عالم خودنمايى كند. اولين مظهر توحيد در روى زمين كعبه است. كعبه تنها قبله‌گاه عاشقان خداست. كعبه خانۀ خداى واحد است و كعبه تجلى‌گاه توحيد در دنياست. هر وجودى سرّى دارد كعبه هم سراسر سرّ است و اسرار الهى را درون خود جاى داده است. بى‌جهت نيست كه كعبه خانۀ خدا روى زمين است.

از آيات و احاديث به‌صورت مجموعى به‌دست‌مى‌آيد كه خانۀ خدا دوگونه اوصاف دارد: اوصاف جلال و اوصاف جمال. گاهى كعبه انسانى را نابود مى‌كند، گاهى وسيلۀ بخشش و مغفرت مى‌شود، گاهى خانۀ خدا اجازۀ نزديكى به خود را به انسانى نمى‌دهد و گاهى نگاه به او عبادت و نيكى است. كعبه از يك طرف گنهكارى را مسخ مى‌كند و از سوى ديگر بندۀ خاشع را در آغوش مى‌گيرد. خانۀ خدا با يك نگاه سپاه ابرهه را از پاى درمى‌آورد و با نگاه ديگر تمام زائرين خود را شفاعت مى‌كند. بيت‌اللّٰه الحرام تجلى‌گاه جلال و جمال