42
دو: عتيق
در زمينۀ علت اين نامگذارى وجوه مختلفى بيان شده است كه عبارتند از:
الف: آزاد؛ در احاديث بيانهاى مختلفى دربارۀ آزادى كعبه ذكر شده است؛ از جمله اينكه:
- آزاد از مالكيت مردم. هر خانهاى كه در زمين ساخته شود، مالكى از انسانها دارد، مگر خانۀ خدا كه مالك آن فقط خداست. ابوحمزۀ ثمالى مىگويد: در مسجد الحرام بودم و به امام عليه السلام عرض كردم كه خداوند چرا اين خانه را عتيق ناميد؟ امام عليه السلام فرمود:
«إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ بَيْتٍ وَضَعَهُ اللَّهُ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ إِلاَّ لَهُ رَبٌّ وَ سُكَّانٌ يَسْكُنُونَهُ غَيْرَ هَذَا الْبَيْتِ فَإِنَّهُ لاَ رَبَّ لَهُ إِلاَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ هُوَ الْحُرُّ...»؛ 1«هيچ خانهاى نيست كه خدا بر روى زمين قرار داده مگر آنكه صاحب و ساكنانى دارد، جز اين خانه كه جز خداى متعال، صاحبى ندارد و آزاد است.»
امام باقر عليه السلام با بيانى روشنتر به همين مضمون اشاره دارد:
«كعبه خانهاى است كه آزاد از مردم بوده و هيچكس مالك آن