157
2. نماز حضور
نماز انسان را به قربانگاه مىبرد، نماز معراج بندگان خداست. به فرمودۀ پيامبر صلى الله عليه و آله :
«الصَّلاَةُ قُرْبَانُ كُلِّ تَقِيٍّ» 1 ؛
«نماز مايۀ تقرب اهل تقواست.»
نماز دو بعد دارد؛ صورت ظاهرى و روح باطنى. ظاهر آن اركان، حركات و اذكار است، اما روح باطنى آن نيت، اخلاص و حضور است.
نمازى كه از اينها خالى است، نماز بى روح است و نماز بى روح نماز مردهاى بيش نيست. نمازى كه از جان خاشع و متواضع برخيزد، آدمى را به كعبۀ معنا مىرساند و كعبۀ معنا چيزى جز مقام قلب نيست. چنانكه در حديث قدسى مىخوانيم:
«لَمْ يَسَعْنِي سَمَائِي وَ لاَ أَرْضِي وَسِعَنِي قَلْبُ عَبْدِي الْمُؤْمِنِ». 2«زمين و آسمان جاى من نيست بلكه قلب بندۀ مومن جاى من است.»
نماز ياد خداست و ياد خدا آرام بخش دلها و جانهاست. قرآن از يك طرف فرمود: غايت نماز ياد حق است: «أَقِمِ الصَّلاٰةَ لِذِكْرِي» 3 و از سوى ديگر فرمود: «أَلاٰ بِذِكْرِ اللّٰهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»، 4 بنابراين نماز روح و جان آدمى