109رفتن را تحمل مى‌كنند اما هنگام خريد تلويزيون و دوربين اسباب بازى و عروسك! و امثال آن دست و دل بازند و در بازگشت به وطن، پذيرايى‌هاى مفصل دارند كه اين يك تناقض آشكار است! زائر بايد بداند مهمترين كار او در حج و زيارت، اعمال عبادى اوست و آنچه بابت رفت و آمد به حرم مى‌پردازد، طبق روايات جزئى از هزينۀ حج است و بهترين مصارف ارز مى‌باشد؛ زيرا ساير هزينه‌ها را سازمان حج مى‌پردازد. بنابراين از اينكه در طول سفر صد ريال بابت كرايۀ حرم رفتن بپردازد هرگز نبايد سرسختى و خسّت نشان دهد. مناسب است روحانيان محترم كاروانها زائران را به اين امور بيشتر توجه دهند.

حفظ هزينۀ سفر

دقت در نگهدارى پول و خرجى راه، يكى از آداب معيشت سفر است؛ چنانكه در روايت از قول امام باقر و امام صادق عليه السلام آمده است:

«مِنْ فِقْه المُسٰافِر حِفْظِ نَفَقَتِهِ» ¹«نگهدارى هزينه، از فقه سفر است.»

بديهى است امكانات سفر محدود است و تهى دست شدن، بويژه در كشور خارجى، براى خود و همراهان مشكلاتى را به وجود مى‌آورد. از اين‌رو در روايات، حفظ هزينۀ سفر «پشتوانه نيرومند» ناميده شده است.

صفوان جمال گويد: خدمت امام صادق عليه السلام عرض كردم: من به همراه خانواده‌ام عزم حج دارم، پول خود را به كمر مى‌بندم، اين چه صورت دارد؟ امام در پاسخ فرمود: آرى، پدرم مى‌فرمود:

«مِنْ قوّة المسافر حِفْظ نَفَقَتِهِ». ² به همين دليل است كه بستن كمربند، هر چند دوخته باشد، اگر به