147آفرين اين حضور بود. در راستاى اين تلاشها بود كه در هفده ربيعالأول سال 1377ه .ق. در خانۀ يكى از مجتهدان بزرگ نجف اشرف و در حضور 8 تن از علما و متفكران عراقى «حزب دعوت اسلامى» تأسيس گشت. مديريت اين جلسه بر عهده آيةاللّٰه صدر بود. او با پىريزى بنيادهاى فكرى و اساس تشكيلاتى حزب دعوت و تعيين بستر حركت و همينطور شكل دادن به نخستين هستۀ تشكيلاتى، به اين تلاش ژرفا داد. دعوتگران نخست و مؤسسان حزب، بيشتر از شاگردان و پيروان شهيد صدر بودند. با اين همه با آنكه تأسيس حزب در اواخر عهد پادشاهى عراق انجام يافت، اما شكل نهايى حزب و آغاز فعاليت تشكيلاتى آن، بعد از كودتاى قاسم بود. كودتاى قاسم هر چند منجر به باز شدن فضاى سياسى گشت، ولى تحرّك وسيع نيروهاى كمونيستى را هم در پى داشت.
امّا حزب، هدف والاترى را تعقيب مىكرد و آن بازگردندان اسلام به صحنۀ زندگى مسلمانان و دستيابى به حاكميت بود. تاسيس حزب در جامعۀ اسلامى آن روز عراق با استقبال رو به رو نشد؛ چرا كه جامعۀ دينى عمل سياسى را به صورت عام، و فعاليت حزبى را به شكل خاص، ناپسند مىشمرد، و خيلىها معتقد بودند كه نبايد در سياست دخالت كرد. ولى رسوخ چنين انديشهاى مانع تحرّك وسيع حزب نگشت و حزب به گسترش فعاليتهاى