296دارد و آن را جانشين قديم كه دوازده سال حكمران قفقازيّه بوده ساخته است. شكل آن 1را از مفرغ ريخته، در دستش دوربين است. هشت عراده توپ عثمانى را زنجير نموده، در دور شكل او، وارونه گذاشتهاند. دهانه توپها بر زمين است و اين هيكل و شكل در برابر پل است. و اين جانشين در تفليس آبادىها نموده است. مردم از او راضى بودهاند و اسمش پرنس ورانْسوف بوده است.
دوشنبه هيجدهم خودمان و اميرزادگان و جناب حاجى ملاباقر واعظ و ناظر و آبدار و قهوهچى و آشپز و غيره روانه شديم. از تفليس تا جلفا كه كنار رود ارس است، چهارصد و چهل و يك ورس و سه ربع است و بيست و هشت چاپارخانه دارد و فاصلۀ چارپارخانهها كمتر از ده ورس و بيشتر از بيست و چهار ورس نباشد؛ هر اسبى را در هر ورسى سه كاپاك مىگيرند و در هر چاپارخانه، كمتر از ده اسب و زيادتر از بيست اسب نيست و عراده و دُرغه در هرجا شش هفت عدد هست و اين راه را تا ايروان شوسه كردهاند و صاف و مسطح نمودهاند و پلهاى بزرگ و كوچك در هر جا لازم بوده است، بنا نهادهاند كه دُرغه و عراده بگذرد. و در هر پستخانه، دو اطاق با ميز و صندلى و آئينه بنا كردهاند و صفاى اين راه مستغنى از شرح و بيان است. همه جا اطراف راه سبز و خرم است و رودخانه جارى است، خاصه راهى كه به دليجان مىروند، درّۀ بسيار باصفايى است و كوهها تماماً مشجرند و در همه جا سبزه و گياه و ليكن در هنگام بارندگى بسيار بد مىشود و به آنازهاى گل مىشود كه در نهايت عسرت عبور مىكنند.
پستخانههاى راه تفليس
در خاك تفليس پنج پستخانه است، اول در شهر تفليس است. از آنجا ده ورس و نيم طى كرده به قريۀ سوقانلو مىرسند. پستخانۀ دوم را در آنجا ساختهاند؛ رود كُر از كنار آن مىگذرد. در طرف يمين آن كوهى است كه تا تفليس امتداد دارد. اغلبِ آن را تراشيدهاند و اين كوه از جنوب به شمال امتداد دارد و در كوهسار آن، قلۀ مخروطى است، بر فراز آن كليسيا است به تِلِت معروف است. اهالى تفليس سالى يكبار به آنجا مىروند و سه خانوار