289و هشتاد ميل انگليسى است و به حركت از سواحل دورتر مى‌شود و از باطوم تا پُوتى حركت رو به شمال است. بالجمله چهار ساعت از شب رفته، بعد از صرف شام به اتفاق سليمان‌پاشا با اجزا و اتباع از قونسولخانه بيرون آمده در درشكه نشسته به طرف شُمَندُفِر رفتيم. ميان راه شُمَندُفِر و بندر پُوتى، رودخانۀ ريون واقع است. پل آهنى بسيار خوبى بر روى آن ساخته‌اند، سيصد و چهل و پنج قدم طول آن است و در وسط پل، در دو طرف، دو عقاب دو سر نصب كرده‌اند. از قرار مذكور، چهارصد و پنجاه هزار منات خرج اين پُل شده است؛ هر منات سه هزار و پانصد دينار پول ايران است و در اين پل از سواره و پياده كه عبور مى‌نمايند، نفرى يك كاپاك مى‌گيرند و كاپاك پول سياه است، صد عدد آن يك منات است. بالاخره از پل مزبور عبور كرده به شُمَندُفِر رسيديم و شُمَندُفِر رو به طرف مشرق حركت نمود.

راه تفليس

از پوتى تا تفليس سيصد وِرس است و هر وِرسى به ذرع بزّازى عراقى، يك هزار و سى و دو ذرع و سه چارك است، زيرا كه هر وِرسى پانصد ساجن است و هر ساجنى سه ذرع روسى و ذرع روسى مُساوى نيم ذرع و سه گرۀ عراقى است. در راه پوتى تا تفليس چهار رودخانه است، يكى رودخانه ريون، دوم رودخانه قُودى‌ريله كه آب آن، نانچه در سابق ذكر شد، به رودخانه ريَون مى‌ريزد. سيم رودخانه سردله است كه از جبال شمالى مى‌آيد و آب آن هم به رودخانۀ قودى‌ريله مى‌ريزد. چهارم رودخانۀ پى‌جى توبْن است و شش پل آهنين در اين راه است كه بعضى ممتدّ است و پاره‌اى امتدادشان كمتر است. رودخانۀ رِيَوْن و رودخانه قودى‌ريله و سردله، سه پل آهنين دارند. رودخانۀ پى‌جى‌توبن هم در يكديگر ملحق مى‌شوند. بزرگ آنها سَنْگا است. و دو شهر در اين راهست كه از ساير آبادى‌ها معتبرترند. اول شهر كوتايس است. دوم شهر كورى است كه شهر زيبايى است؛ قلعه‌اى در بالاى تپه ساخته‌اند؛ بعضى گويند، وُلات گرجستان ساخته‌اند و پاره‌اى گويند نادرشاه بعد از آنكه تفليس را گرفت، اين نقطه را دروازۀ گرجستان دانست، اين قلعه را بنا