115عمارت كرده، اسم و تاريخ او را در دو طرف غربى پايۀ سنگ نَقْر كرده‌اند. بعد از آن ملك‌الكامل خادم‌الحرمين قانْصوه غَورى، ¹ در سنۀ 915 تجديد عمارت كرده، اسم و تاريخ بناى آن را نيز در دو طرف شمال و جنوب در پايۀ سنگ نقر كرده‌اند.

حجر اسماعيل

بدان كه حجر اسماعيل فضايى است در برابر ركن شامى و ركن غربى شمالى، ديوار از سنگ بر دور آن كشيده‌اند. دو ذراع ارتفاع آن است و دو ذراع عرض دارد و از طرف ركن شامى و ركن غربى، به قدر دو ذراع و نيم از ديوار خانه فاصله دارد كه حجاج از آن دو طرف داخل حِجر مى‌شوند. ميزاب رحمت هم در وسط بام خانه، در طرف حجر واقع شده، آب آن بدانجا مى‌ريزد. طول ميزاب سه گز است و عرض آن دو ثلث ذراع و به قدر دو ثلث ذراع هم داخل ديوار است. و زير ناودان در حجر اسماعيل، سنگ سبزى است كه مقام ابراهيم است و حضرت اسماعيل و هاجر در آنجا مدفونند.

مستجار

بدان كه مستجار در پشت درِ خانه است و به ركن يمانى اتصال دارد. سابقاً درِ خانه از آنجا بوده است. چون محل استجارۀ انبيا بوده، لهذا آنجا را مستجار مى‌نامند.

چاه زمزم

بدان كه چاه زمزم، در شرقى خانه واقع است. ميان خانه و زمزم، چهل و شش ارش فاصله است. حظيره بر سر چاه ساخته‌اند و اطراف چاه را از مرمر بالا آورده‌اند. قطر چاه دو ذرع و نيم است و عمق چاه از قرقره كه آب مى‌كشند تا سطع آب، چهارده ذرع است كه از قرقره تا سطح زمين سه ذرع است؛ و پايين‌تر از حظيرۀ چاه زمزم، دو بقعۀ ديگر است كه يكى محل ساعت و ديگرى كتابخانه است.

شاذروان

بدان كه شاذروان صفۀ پايين ديوار خانه است كه الواح رخام خميده بر آنجا نصب كرده‌اند.