139آنان را كنار خانۀ خدا گذاشت در اين مكان خيمه‌اى برپا كرده و زندگى را آغاز كردند.

آغل گوسفندانشان نيز همين جا بوده است. حِجْر در لغت به معانى مختلفى آمده است از قبيل منع، دامن، پناه، عقل كه معنى اصلى آن منع و بازداشتن است.

در حديث آمده است زمانى كه هاجر از دنيا رفت پسرش اسماعيل او را در اين مكان دفن كرد و براى اينكه طواف كنندگان قبر مادرش را پايمال نكنند اطراف آن را ديوارى كشيد و بدينوسيله مانع ايجاد كرد.

اينجا محل دفن پيامبران نيز مى‌باشد ¹ و همچنين قبر حضرت اسماعيل ² و دختران شوهر نكردۀ او در اين مكان قرار دارد. ³ نماز ⁴ و دعا ⁵ در آن بسيار سفارش شده است و در اهميت آن همين بس كه داخل در طواف و يكى از مصاديق «آيات بينات» است. ابن سفيان مى‌گويد: از امام صادق عليه السلام دربارۀ آيۀ «فيه آيات بينات» ⁶ سؤال كردم كه منظور از آيات بينات چيست فرمود:

(سه چيز است) مقام ابراهيم كه سنگى است و اثر پاى ابراهيم بر آن قرار دارد؛ و حجر الاسود و منزل اسماعيل. ⁷

مستجار

در كنار ركن جنوبى كه به آن «ركن يمانى» گويند مكانى است به نام «مستجار» كه به طور دقيق در پشت خانۀ كعبه قرار دارد. و در گذشته كه كعبه داراى دو در بوده، در دوم، همين جا قرار داشته است.

مستجار در لغت به معنى پناهگاه است و در جهت نامگذارى آن گويند: چون