143به بيان ديگر اگر دل، زبان و قلب بذر معروف و نهى از منكر را در جامعه نپاشند و دست كم در دل انكار منكر و علاقه به معروف را نشان ندهند، آن جامعه وارونه خواهد شد. يعنى ارزشها جاى خود را به ضد ارزشها مىدهند. فاسقان آقاى مردم شده و خادمان از ميدان خارج مىشوند. به همين جهت امام على(ع) در تأكيدى دوباره فرمودند:
وَ مَا أَعْمَالُ الْبِرِّ كُلُّهَا وَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ عِنْدَ الأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْي عَنِ الْمُنْكَرِ إِلاَّ كَنَفْثَةٍ فِي بَحْرٍ لُجِّي. 1
و تمام كارهاى نيكو، و جهاد در راه خدا، در برابر امر به معروف و نهى از منكر، چون قطرهاى بر درياى مواج و پهناور است.
ايشان با عنايت به ضرورت اين دو واجب مهم، اعتقاد دارد اگر كسى اين فريضۀ الهى را فراموش كند مانند مردهاى در بين زندگان است:
مَنْ تَرَكَ إِنْكَارَ الْمُنْكَرِ بِقَلْبِهِ وَ يَدِهِ وَ لِسَانِهِ فَهُوَ مَيِّتٌ فِي الأَحْيَاءِ. 2
هر كسى انكار منكر را به دل و دست و زبان ترك كند، همانند مردهاى بين زندگان است.
در اينباره، حتى عبادت فردى و گوشهگيرى انسان موجب نجات او نمىشود. در حكايتى آمده كه خداوند دو فرشته را مأمور كرد تا شهرى را ويران كنند. وقتى به آنجا رسيدند، مردى را ديدند كه خدا را مىخواند و تضرّع مىكند. يكى از آن دو فرشته به ديگرى گفت: «اين