51
دليل ششم : تحقير بتها
استدلال ششم بتپرستان كه چرا بتها را در عرض خدا مىدانند و معتقد به استقلال بتها هستند اين است كه خداوند بتها را از اين كه منشأ هيچ اثرى نيستند، تحقير كرده است و مىفرمايد : آنچه در جهان موجود است از آنِ خداوند است، خداوند است كه باران مىفرستد و تدبير كنندۀ آسمان و زمين است و... سپس مىفرمايد: حالا نشان بدهيد بتهاى شما چه كار كردهاند و منشأ چه اثرى بودهاند. از اين كه خداوند بتپرستان را به ارائۀ آثار بتها دعوت مىكند، دليل بر اين است كه عقيدۀ آنها اين بوده است كه بتها نيز همانند خدا داراى آثار هستند و آنها هم مىتوانند در برابر خدا عرض اندام كنند. به همين جهت، اين آيات معنا پيدا مىكند. در غير اين صورت اگر عقيدۀ بتپرستان اين باشد كه بتها در طول خدا هستند و هيچ اثرى از آنان بدون اذن خدا صادر نمىشود به جا بود كه آنان در مقابل خداوند پاسخ بدهند كه ما بتپرستان معتقد به اين نيستيم كه بتها صاحب اثر هستند تا آثار آنها را نشان دهيم. به عبارت ديگر سالبه به انتفاى موضوع است؛ زيرا اثرگذارى ندارند تا داراى اثر باشند و ما بخواهيم نشان دهيم اين انتظار، انتظار بىموردى است.
هرچند آيات در اين باره فراوان است، اما براى اختصار به يك آيه بسنده مىكنيم :
«خَلَقَ السَّمٰاوٰاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهٰا وَ أَلْقىٰ فِي الْأَرْضِ رَوٰاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَ بَثَّ فِيهٰا مِنْ كُلِّ دٰابَّةٍ وَ أَنْزَلْنٰا مِنَ السَّمٰاءِ مٰاءً فَأَنْبَتْنٰا فِيهٰا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ* هٰذٰا خَلْقُ اللّٰهِ فَأَرُونِي مٰا ذٰا