174 عبادة هى الانقياد و الخضوع الفاعل عابد و الجمع عباد و عبد» ؛ يعنى عبادت به معناى تسليم و خضوع است. و اسم فاعل آن «عابد» و جمع آن، «عباد» و «عَبَد» است.

در «مقاييس اللغة»، چنين آمده است : «عبد... يدل ّ على لين و ذل ّ...

المعبّد... الذلول يوصف به البعير ايضا و من الباب الطريق المعبّد و هو المسلوك المذلّل » ؛ يعنى كلمۀ «عبد» دلالت مى‌كند بر نرمى و رام بودن و واژۀ «معبّد» به معناى رام است و به شتر رام نيز «معبّد» اطلاق مى‌شود و به راه هموار نيز «طريق معبّد» اطلاق شده است؛ زيرا آن راه، در اثر رفت و آمد زياد هموار شده و آماده براى راه رفت و آمد است، گويا در برابر عابرين تسليم شده است.

در «الاشتقاق»، چنين آمده است : «واشتقاق العبد من الطريق المعبّد و هو المذلّل الموطوء و قولهم : بعير معبّد يكون فى معنى مذلّل ؛ واژۀ عبد، از الطريق المعبّد يعنى راه هموار كه در اثر رفت و شد، براى عابر مهياست گرفته شده و بعير معبد، يعنى شتر رام.» ¹

واژۀ عبادت در قرآن

آنچه از لغات ياد شده به دست مى‌آيد، اين است كه عبادت، به معناى انقياد و تسليم و رام بودن است و انواع عبادت‌ها از قبيلِ نماز، از مصاديق انقياد هستند و اين معنا با مفهومى كه از آيات قرآن استفاده خواهيم كرد، هماهنگ است.

بعضى، «عبادت» را به معناى غايت خضوع و آخرين درجۀ تذلل كه همان سجده است معنا كرده‌اند؛ مانند «كشاف» كه مى‌گويد : «العبادة أقصى