165

معناى توحيد

تا اين جا معناى شرك و اقسام آن را گفتيم، اكنون مناسب است اندكى دربارۀ توحيد، سخن بگوييم تا بفهميم واژۀ موحد كه در برابر مشرك است داراى چه مفهومى‌است و به چه كسى موحد مى‌گويند.

امام على عليه السلام در «نهج البلاغه»، توحيد را اينگونه توصيف كرده است :

«سئل عليه السلام عن التوحيد و العدل فقال : التوحيد ان لا تتوهّمه و العدل ان لا تتّهمه ؛ ¹از امام عليه السلام از معناى توحيد و عدل پرسيدند آن حضرت فرمود : توحيد و يگانه دانستن خدا آن است كه او را در وهم و انديشه در نياورى (كه آنچه در انديشه آيد مانند تو، مخلوق است) و عدل آن است كه او را (به آنچه شايسته او نيست) متّهم نسازى.»

در اين روايت به ريشۀ شرك و بت‌پرستى اشاره كرده است كه ناشى از وهم و خيال است. مشرك در ذهن خود، خيال‌پردازى كرده و براى خدا، شبيهى مى‌سازد. مؤيد اين مطلب، روايتى است از امام صادق عليه السلام كه فرمود :

«هر آن كس كه خدا را به مخلوقات تشبيه كند، مشرك است؛ زيرا خداوند نه به چيزى