90
لطايف و اشارات
1. تعبير به «رَبَّنٰا وَ اجْعَلْنٰا مُسْلِمَيْنِ لَكَ» ، از زبان ابراهيم و اسماعيل، پيامش اين است كه انسان نبايد در پيمودن مقامات معنوى قانع باشد، بلكه در هر درجهاى كه هست، رتبه بالاتر را بخواهد.
2. تعبير به «وَ مِنْ ذُرِّيَّتِنٰا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ» ، پيامآور اين است كه پدران بايد به فكر تربيت فرزندانشان باشند.
3. تعبير به «من ذريتنا»، نشانگر اين نكته است كه نبايد به نسل مؤمن و متعهد، با نسل بى مسؤليت و غير متعهد به يك ديد نگريست، و با هم مساوى باشند.
4. تعبير به «أَرِنٰا مَنٰاسِكَنٰا» ، بيانگر اين است كه، آموزش مناسك امرى پسنديده است و مبلّغ حج نيز بايد مناسك حج را به حاجيان تعليم نمايد.
5. بيان «أَرِنٰا مَنٰاسِكَنٰا» ، پس از بيان تاريخ كعبه و معمار آن و آبادى مكه، يادآور اين است كه پس از توجه زائران به خدا و خانه خدا، به ياد دادن مناسك پرداخته شود.
6. قرآن به مناسك حج اشارات متعددى دارد، چنانكه مىفرمايد: «وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنٰا مَنْسَكاً لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ (حج: 34)». و نيز مىفرمايد: «لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنٰا مَنْسَكاً هُمْ نٰاسِكُوهُ (حج: 67)». اين آيات حكايت از عمومى بودن مناسك حج در همه امتها دارد.
7. تعليم مناسك به وسيله خدا، پيامبر و امام، پيامش اين است كه كار روحانى كاروان بسيار ارزشمند است، و تأسى به خدا و پيامبر و امام مىباشد.
8. پيوند دعا با تعبير تأكيدى «إِنَّكَ أَنْتَ» ، نشان از اين دارد كه دعا كننده بايد الحاح و اصرار داشته باشد، و براى اجابت دعاى خود زمينه سازى كند.