266است. 1 قرآن كريم در جاى ديگر نيز همين واژه را به كار برده و فرموده است: «وَ لاٰ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلىٰ أَلاّٰ تَعْدِلُوا (مائده: 8)». و نيز مى‌فرمايد: «إِنَّ شٰانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ (كوثر: 3)»
چشم انداز آيه
با توجه به اين‌كه در آيه قبل از آن فرموده بود: «أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعٰامِ إِلاّٰ مٰا يُتْلىٰ عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ» . و به اين وسيله وارد حريم مسائل مربوط به حج شده بود، در اين آيه نيز ابتدا با خطاب «يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا»* آنان را به رعايت محرمات و محترمات در حجّ توصيه مى‌كند. در ادامه ضمن آن‌كه حظر به وجود آمده را بر طرف مى‌كند، به مؤمنان سفارش مى‌كند كه مبادا دشمنى‌هاى قبلى، هر چند حق با شما بوده است، شما را وادار به تعدى نمايد. و در پايان مؤمنان را به تعاون و هميارى بر اساس تقوا فرمان مى‌دهد.
محتواى آيه
اين آيه مشتمل بر دو امر مهم است: يكى سفارش به تعظيم شعائر و رعايت حرمت آن، و ديگرى سفارش به همكارى بر اساس تقوا.
پيش از هر چيز توجه به اين نكته ضرورى است كه با آن‌كه در فرهنگ حج و به خصوص در بيان اصول و كليات همه جا سخن از ناس است و برنامه حج بر محوريت ناس دور مى‌زند، و مى‌فرمايد: «وَ لِلّٰهِ عَلَى النّٰاسِ حِجُّ الْبَيْتِ (آل‌عمران: 97)»، و «وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ (حج: 27)»، و «إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ ً(آل‌عمران: 96)». ليكن در مسائل فرعى حجّ لحن خطاب دگرگون شده و با خطاب «يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» براى حج‌گزاران دستور العملى‌هايى صادر