176 الأغنياء تجارة ، و حج المساكين مسألة ». 1 و اما اين كه امام صادق در روايتى مى‌فرمايد: «... و مصلحتهم من أمر دنياهم فجعل فيه الاجتماع من الشرق و الغرب ، ليتعارفوا و لينزع كل قوم من التجارات من بلد إلى بلد، و لينتفع بذلك المكارى و الجمال ». 2 به معناى جواز و رفع حظر است. و هرگز به معنا اين نيست، كه اگر كسى حجّ نمود و تجارت نكرد به يكى از اسرار وحكمت‌هاى حجّ نرسيده باشد.
2. وقوف در عرفات
وقوف در عرفات كه در حقيقت دومين عمل از مناسك حج مى‌باشد در اين آيه بدان اشارت شده است، قرآن در باره وقوف در عرفات مى‌فرمايد: «فَإِذٰا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفٰاتٍ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرٰامِ» . اين جمله مستلزم بودن در آن مكان است، تا بتوان از آنجا حركت نمود.
گرچه در آيۀ شريفه اشاره‌اى به زمان وقوف نشده است، اما روايات بيانگر اين است كه اين وقوف بايد عصر روز عرفه (نهم ذى‌حجه) باشد، چنانكه امام صادق مى‌فرمايد: «... فإذا زالت الشمس يوم عرفة فاغتسل و صل الظهر و العصر بأذان واحد و إقامتين ...». 3
عرفه و عرفات
در روايات متعددى كه از امامان معصوم نقل شده است، به اهميت و جايگاه عرفات اشارت شده است، از جمله در روايتى امام صادق مى‌فرمايد: «... فإذا و قفت بعرفات فاحمد الله و هلله و مجده و أثن عليه و كبره مائة تكبيرة ، و