414اهميت‌ترين قلعۀ يهوديان از نظر سلطه بر سرزمين اطراف است، به خوبى قابل مشاهده بود.پيكرۀ 9 - 4
و چون از دامنۀ آن، در ميان نخلستان‌ها به آن نظاره مى‌كرديم، هيبت تاريخى آن را با اوصاف مورخان مطابق مى‌ديديم.
پيكره‌هاى 10 - 4 ؛ 11 - 4
/2ح: مسجد الصخره
در قرن سوم هجرى صاحب «المناسك»(ص540) به صراحت در پايين حصن القموص چنين ياد كرده است: «والحصن الأعظم القموص، هو الذي فتح على يد عليّ ابن ابي‌طالب رضى الله عنه ، وأسفله مسجدالنبيّ».
در بررسى‌هاى تاريخىِ سرزمين خيبر، ما با سه محل به عنوان مسجد خيبر، و به اعتبار محل نمازهاى محمد و اقامت او در طول روزهاى متمادى واقعه، روبرو مى‌شويم.
يكى: به نام مسجد الصخره، دوم: به نام مسجد المنزله و سوم: مسجدى در پايين قلعۀ مرحب.
واقدى در «المغازى» 1 به يك سند تاريخى استناد مى‌كند كه به نظر مى‌رسد اعتبار نام المنزله يا الصخره مربوط به آن باشد:
«چون پيامبر به ناحيۀ منزله رسيدند، در آنجا منطقه‌اى را مسجد خود قرار دادند و نافلۀ آخر شب را گزاردند. در اين هنگام ناقۀ آن حضرت برخاست و به راه افتاد و لگامش را از پى خود مى‌كشيدند. و آهنگ صخره‌اى داشت، پيامبر فرمود آن را آزاد بگذاريد كه مأمور است. و حيوان كنار صخرۀ سنگى زانو زد، پيامبر به آنجا رفتند و دستور دادند بار و بنه ايشان را همان‌جا بگذارند. و به مردم هم دستور فرمود كه به آنجا كوچ كنند. و در آنجا مسجدى ساختند كه تا امروز هم آنجا مسجد اهالى خيبر است».