360وقايع مشترك را يافته، از نظر موضوعى در يك جدول زمانى و در شش مرحلۀ مهم مرتّب كردم:
مرحلۀ اول: مبارزۀ فرهنگى.
مرحلۀ دوم: راه نفاق.
مرحلۀ سوم: مبارزۀ سياسى و خشونت.
مرحلۀ چهارم: نقض علنى پيمان مدينه و اتّحاد با مشركان.
مرحلۀ پنجم: اعلام جنگ بزرگترين طايفۀ يهود.
و مرحلۀ ششم: خيبر در آستانۀ هجوم به مدينه.
1 - 2 / پ: مرحلۀ اوّل: مبارزۀ فرهنگى
ورود محمّد صلى الله عليه و آله به مدينه، قبايل يثرب را متحوّل نمود. او نه تنها بين مهاجران و انصار، پيوند برادرى منعقد كرد؛ بلكه بين مهاجران و انصار از يكسو و طوايف مختلف يهودى از سوى ديگر پيمانى بست كه دقيقاً تضمين‌كنندۀ حقوق انسانى همۀ شهروندان مدينه از هر طايفه و قبيله و مذهبى بود.
در فصل‌هاى گذشته به جنبه‌هاى مختلف اين پيمان مهمّ تاريخى در ارتباط با قريش و بت‌پرستان اشاره‌ها كرديم و اكنون براى توجّه به عمق تأثير چنين پيمانى در حفظِ امنيّت فرهنگى و اجتماعى و به عبارت ديگر تحكيم امنيّت مردم مدينه، نگاه ديگرى به موضوع مى‌افكنيم:
اساس پيمان پيامبر صلى الله عليه و آله بر دو اصل مهم استوار بود:
يكى امّت واحد بودنِ همۀ مسلمانان و يهوديان با عبارتِ «انهم امة واحده».
و دوم تضمين استقلال هر يك از قبايل با عبارت «على ربعتهم يتعاقلون معاقلهم الأولى». (همگان داراى استقلال هستند و بايد عهده‌دار امور خود باشند).
در نتيجۀ قبول اين دو اصل اساسى است كه پيمان صريحاً اعلام داشته است:
«لليهود دينهم و للمسلمين دينهم». (عقايد يهوديان براى خودشان محترم است و عقايد مسلمانان براى خودشان) و: