339آنچه مسلّم است، اصالتِ دو مسجد سلمان فارسى و علىّ بن ابى‌طالب است كه نقش اساسى اين دو بزرگوار در واقعۀ خندق، هر پژوهنده‌اى را به ريشه‌داربودن اين دو مسجد متقاعد مى‌سازد. ولى اين‌كه بر اساس چه مأخذ و منبع موثّقى، مسجد ابوبكر بنا شده و يا در عصر سعودى‌ها مساجدى به نام‌هاى عُمر و فاطمه ساخته شده است، جز شايعات مردم، سند ديگرى نيافتم.و پيكره‌هاى 5 - 3 ؛ 6 - 3 ؛ 7 - 3
4 / ت: كهف بنى‌حرام
«بنوحرام بن كعب بن غنم بن كعب بن سلمه» طايفه‌اى از انصار بودند كه بين گورستان بنى‌سلمه و المذاد 1 زندگى مى‌كردند و سپس در بريدگى‌هاى كوه سلع، بساط حيات قبيله‌اى خود را گستردند.
فيروزآبادى سندى را از «زبير بن بكار» 2 ثبت كرده 3 كه آن را سمهودى 4 و ابن‌نجّار 5 نيز ضبط و ثبت كرده‌اند. سند مزبور از اين قرار است:
كانوا أيام الخندق يخرجون مع رسول اللّٰه و يخافون البيات، فيدخلون به كهف بني حَرَام فيبيتُ فيه حتى إذا أصبح هبَطَ. 6بنابر اين محلّ كهف يا غارى كه مسلمانان در روزهاى سخت هجوم كينه‌توزان يهود و قريش به آن پناه مى‌بردند تا شب را به صبح آورند، مورد توجّه اهل مدينه و به نشانۀ اثرى از تاريخ خندق از اهمّيّت خاصّى برخوردار بوده است.