326خانۀ ابن ابى‌الجنوب كه به بيت و دار ابى‌الجنوب نيز شهره است،همان مكانى بود كه نخستين بار پيامبر صلى الله عليه و آله نماز عيد را در مجاورت آن بجاى آورد. اين مكان در سمت غربى وادى بطحان و به عنوان «مُصلّى الأوّل» در مناخه مشهور است. شايد همين مدرك تاريخى است كه ابن‌نجّار و مطرى - مورّخان مدنى - را متقاعد كرده است تا بگويند مسير خندق از بالاى وادى بطحان در امتداد حرّۀ غربى تا مصلاّى عيد بوده است.
به نظر حقير، قبول حفر خندق در چنين امتدادى از شمال شرقى تا شمال غربى مدينه و از آنجا در طول سرزمين‌هاى غربى شهر تا جنوب، تنها در عرض شش روز، بسيار بعيد به نظر مى‌رسد. متأسّفانه فيروزآبادى تنها به ذكر گفته‌هاى مطرى در تعيين مسير خندق بسنده كرده و خود نظر يا پژوهش جديدى ارائه نكرده است. 1به هر حال آنچه مسلّم است، هيچ مورّخى در طول سده‌هاى گذشته، از آثار بجاماندۀ خندق، وصف و نشانى به ما نداده است و امروز نيز نمى‌توانيم اثرى حتّى از كوچكترين جزء آن بيابيم. تنها بر اساس متون نخستينِ مغازى و سيره پى مى‌بريم كه خندق، حدود هفت ذرع عمق داشته يا به گفتۀ واقدى به اندازۀ قامت يك انسان بوده است. عرض آن نه ذرع داشته و به گفتۀ واقدى داراى درهايى بوده است.
و پيكره‌هاى 1 - 3، 2 - 3
2 / ت: خيمه‌گاه پيامبر؛ مسجد فتح
احمد بن حنبل حديثى را از ابوعامر به نقل از ابن‌زيد و او از عبداللّٰه بن عبدالرّحمن ابن كعب بن مالك به روايت از جابر بن عبداللّٰه انصارى ثبت كرده است كه:
«ان النبيّ - صلّى‌اللّٰه عليه [ وآله ] وسلّم - دعا في مسجد الفتح ثلاثاً؛ يوم الإثنين و يوم الثلاثا و يوم الأربعاء، فاستجيب له يوم الأربعاء بين الصلاتين فعرف البشر في وجهه. قال جابر: فلم‌ينزل بي أمر مهم غليظ إلاّ توخيت