156
2 / ت : مسير بتپرستان
شناخت مسير بتپرستان از مكّه تا بدر، به ما اين توان فكرى را مىبخشد كه همزمان با بررسى مسير مسلمانان و تلاش آنها براى اتّخاذ راهى جهت خروج از بنبست فشار قريش بر اهالى مدينه، از كوششهاى مكّيان آگاه شويم و پى ببريم آيا حركت قريش به سوى بدر براى نجات كاروان ابوسفيان بوده؛ يا آنان برنامهاى از قبل براى رفتن به بدر نداشتهاند و تنها تلاش مىكردند تا بر مسلمانان چيره شوند و آنها را هر جا كه بيابند، از پاى درآورند و از اين راه تسلط خود را بر طوايف يثرب و راههاى شمالى تحكيم بخشند؟
براى رسيدن بدين منزلگاه پژوهشى، بايد بيابيم ابوسفيان چه وقت و در كجا از خروج مسلمانان مطلّع شد؟
حقير گمان مىكند ابوسفيان قبل از خروج مسلمانان از مدينه، نگران خود و كاروان خود بود و رعبى كه از نزديكى به طوايف همپيمان مدينه در دل داشت، موجب گرديد تا او براى پيشگيرى تشويش بيشتر، قريشيان را براى رودررويى با مسلمانان تحريك و تحريض كند. واقدى مىنويسد:
«ابوسفيان ضمضم بن عمرو را از تبوك روانۀ مكّه كرد تا فرياد برآورَد: كمك! كمك!» 1فاصلۀ بين تبوك تا مدينۀ آن روزگاران، حدود پانصد كيلومتر بود و اين مسافت را حدود پنج روز و شب طى مىكردند. با توجّه به اينكه قريش همزمان با مسلمانان به حوالى بدر رسيدهاند، معلوم مىشود كه ابوسفيان قبل از خروج مسلمانان از مدينه، احساس نگرانى كرده، قريش را از تلاش احتمالى مسلمانان مطلّع نموده است. پس از حصول اين آگاهى است كه قريشيان، چندين روز به تدارك و جمعآورى نيرو همّت گماشته و حدوداً همزمان با مسلمانان از مدينه راهى بدر شدهاند.