149حربى در كتاب خود ضمن شرح موقعيّت تاريخى منزلگاه روحاء، به مسجدى اشاره مىكند كه پيامبر صلى الله عليه و آله در آنجا نماز گزارده است. 1اين نويسنده، قبر مضر بن نزار را وصف مىكند و راه آن را تا صفراء به سوى چاه بدر و تا دريا، بيست ميل و از آنجا تا الروثبه، سى ميل خوانده است.
چاه مشهور «عثمان بن عفّان» و چاه «عمر بن عبدالعزيز» و چاه «مروان» و «بركة الرّشيد» و دو بناى بزرگ كه در «روحاء» توسّط امرا ساخته شده، از ديگر مشخّصات تاريخى اين منطقه به عنوان منزلگاه حُجّاج پس از حيات پيامبر صلى الله عليه و آله است. ابناسحاق از اين منطقه بهعنوان سَجْسج ياد كرده، در خصوص مسير پيامبر به سوى بدر مىنويسد:
«و نزل رسول اللّٰه - صلّىاللّٰه عليه [ وآله ] وسلّم - سَجْسَج و هي بئر الروحاء». 2اين مكان پس از «فجّ الروحاء» و «شنوكه» و پشت سر گذاردن راه «المعتدله»، خودنمايى مىكرده است. لذا از نظر مواضعشناسىِ طُرق حجّ مدنىها، منافاتى با گفتههاى ديگر ندارد. 3واقدى به نقل از «سعيد بن مُسيِّب» به نماز پيامبر در روحاء، اشارت صريح دارد و اينكه پيامبر در آنجا براى نجات محرومان از يوغ سران و اشراف قريش دعا كرد. نيز اشاره مىكند كه پيامبر خطاب به ياران خود گفته است:
«هذه سَجاسج، هذا أفضل أودية العرب» 4«هواى اين درّه، معتدل و بهترين درّۀ عرب است.»
گفتنى است: «السجسج»، به هواى معتدل كه نه گرم و نه سرد باشد، اطلاق مىشود. 5