78ستّين ذراعاً أو يزيد» \70 ذرع طول آن از شمال به جنوب و 60 ذرع عرض آن، از شرق به غرب؛ يعنى حدود 1022 مترمربع مساحت بوده است.
از نظرگاه الاقشهرى به استناد گفتۀ ابنعمر بناى مسجد در آن ايّام، سه در داشته است: درى در جهت ديوار جنوبى مسجد، درى موسوم به «باب عاتكه» در شمال ديوار غربى، كه به «بابالرّحمه» مشهور است و درِ سوم همان «باب جبرئيل» فعلى است كه ميانۀ ديوار شرقى مسجد قرار داشته است. همچنين ابنقيّم جوزى در «زادالمعاد» (جزو 2، ص56) مىنويسد كه پيامبر: «جعل له ثلاثةَ أبواب: باباً في مؤخّرة و باباً يقال له باب الرّحمة و الباب الذي يدخل منه رسولاللّٰه - صلّىاللّٰه عليه[ وآله ] وسلّم - ». 1پس از تغيير جهتِ قبله از بيتالمقدس؛ يعنى سمت شمالى مسجد به كعبه يا سمت جنوبى مسجد، محمّد رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله درِ گشوده شده در ديوار جنوبى را مسدود نمود و باب ديگرى گشود كه متأسّفانه پژوهنده با گزارشهاى تاريخى مختلفى در اين باره روبهرو است. در نهايت نظر، شايد گفتۀ «حافظ محمدبن محمودبن نجار» در «اخبار مدينة الرسول» (ص 69) با واقعيّت مطابق باشد كه اين در، در ديوار شمالى و محاذى درى بود كه پس از تغيير قبله بسته شد.
چنانكه يادآور شديم و در گفتۀ ابنشهاب به آن اشاره شده، سقف مسجد از شاخه و برگ درختان، خاصه درخت خرما پوشيده شده بود و امام بخارى در «صحيح»، حديث ليلة القدر، به گفتۀ شاهدان عينى استناد مىكند كه در ايّام بارانى، پيامبر پيشانى خود را بر آب و گِل به سجده مىنهاد و اثر گِل را بر پيشانى محمّد صلى الله عليه و آله ديدهاند. با اين همه، وقتى ياران گفتند كه اجازت فرما تا سقف مسجد را خاكريزى و گِلاندود كنيم، به تصريح ابنزباله به نقل از خالد بن معدان، پيامبر جواب داد:
«كلاّ، ثمام و خشيبات و ظلّة كظلة موسى و الأمر أقرب من ذلك». 2