420 6. كلينى در ذيل «زيارة من بالبقيع» 1 و شيخ صدوق در «من لا يحضره الفقيه» به ضرورت زيارت مقابر در سفر به مدينه تصريح كردهاند 2 و متن دعائى را به صورت روايت ثبت كردهاند.
شيخ صدوق متن دعائى را كه در منابع اهلسنّت به پيامبر نسبت دادهاند، از زبان امام جعفربن محمّد عليه السلام چنين ثبت كرده است:
«و كان رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله إذا مر على القبور قال: السلام عليكم من ديار قوم مؤمنين و إنّا إن شاءاللّٰه بكم لاحقون». 3
پ: موقعيّت و آثار تاريخى
«بقيع» زمينى است مستطيل شكل كه در سدههاى متمادى، خارج از حصار مدينه قرار داشت و مساحتش بيش از پانزده هزار مترمربّع نبود. اين قبرستان به صورت كنونى، مسطّح و قبور موجود در آن ساده و بىنام و نشان نبود. واليان مدينه در طول تاريخ، مقابر اهلبيت، همسران، فرزندان و ياران پيامبر و تابعين مشهور و مدفون در اين قبرستان را با سنگنبشتههاى هنرى و بناهاى عظيم و ضريحهاى ثمين و سيمين، مشخّص مىكردند و حراست و حفاظت از آنها را برعهده مىگرفتند. بازآفرينى و بازسازىها اين آثار، همواره سنّتى رائج بود. اين سنّت در رابطه با قبورى كه از نظر غالب مذاهب اسلام، متبرّك هستند، پيوندى معنوى بين فرقهها به وجود آورده بود. البتّه همواره كم و كيف اين بناها و قبّهها و آرايش و تزئينِ آنها در قياس با «سنّت» و «سيرۀ» پيامبر مورد پرسش قرار مىگرفت؛ ولى پاسخ همگان از چشماندازهاى فقهى، كلامى و عرفانى يكسان نبود.
مذاهب اسلامى در اصل بناسازى بر فراز قبور، برخوردى متفاوت داشتند و شرايط