200

فصل چهارم: مسجد قبلتين

الف: قبله‌گاه مسلمانان

طبق آنچه مورد توافق مؤلّفان سيره و مورّخان اسلامى است، نخستين قبله‌گاه مسلمانان، بيت‌المقدس بود و پيامبر اسلام رو به سوى آن مكان مقدّس، فرايض خويش را به‌جا مى‌آورد.

پس از هجرت محمّد صلى الله عليه و آله و صحابه‌اش از مكّه به مدينه و استقرار مسلمانان مهاجر در مجاورت انصار و تثبيت موقعيّت مدينه - به عنوان شهر محمّد صلى الله عليه و آله - آياتى مبنى بر تغيير جهت قبله از مسجدالأقصى ¹ به مسجدالحرام ² بر پيامبر نازل گرديد. در اين‌كه تمامى آيات مذكور در لسان و قول مفسّران و مورّخان، مدنى هستند، ما را شبهه و خلافى نيست.

اين آيات، در سورۀ بقره آمده است و به استثناى آيۀ 177، بقيّۀ آيات (از شمارۀ 142 تا 150) به ترتيب مسألۀ قبله و تغيير جهت آن را به ياد مسلمانان مى‌آورد:

سَيَقُولُ السُّفَهٰاءُ مِنَ النّٰاسِ مٰا وَلاّٰهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كٰانُوا عَلَيْهٰا قُلْ لِلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ يَهْدِي مَنْ يَشٰاءُ إِلىٰ صِرٰاطٍ مُسْتَقِيمٍ* وَ كَذٰلِكَ جَعَلْنٰاكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَدٰاءَ عَلَى النّٰاسِ وَ يَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً وَ مٰا جَعَلْنَا