148پس از عمربن عبدالعزيز در قرن اول هجرى، حجره يا مرقد يا مقصوره، مكرّراً با حفظ شكل اوليّه، مورد تعمير و مرمّت قرار گرفت، كه ذيلاً اهمّ سير تداومى آن را قبل از وصف موقعيّت امروزى آن بر اساس منابع و مآخذ تاريخى برمىشماريم:
اسحاقبن سلمه كه از جانب متوكّل (247 - 232 ه . ق.) مأمور عمران و آبادى مدينه و مكّه بود، نماى حجرۀ شريفه را بازسازى كرد و زمين آن را به سنگهاى مرمر مفروش ساخت و بتنونى در «الرحلة الحجازيه» (ص 217)، گفته است:
«اوّلين كسى كه بر حجرۀ شريفه پردهاى آويزان نمود، خيزران مادر هارونالرشيد بود.»
در سال 548 ه . ق. جمالالدّين اصفهانى، وزير سلاطين «زنگى»؛ «اتابك موصل»، اطراف حجره را به ارتفاع يك قامت با مرمر نماسازى و آن را مرمّت نمود و تمامى ضلعهاى اطراف مقصوره را با ضريحى چوبى و مشبّك، محصور و مزيّن كرد و اين اوّلين ضريحى است كه بر مرقد پيامبر صلى الله عليه و آله بنا نهاده شد.
در سال 557 ه . ق. سلطان نورالدّين محمودبن زنگىبن اقسنقر (متوفّاى 569ه . ق.) از «اتابكان شام» 1 به دنبال آگاهى يافتن از سوء قصد به مسجد و حفر زمين اطراف مسجد جهت ربودن جسد مطهّر فرمان داد تا در اطراف حجره خندقى حفر كنند و آن را با سرب پر سازند تا كسى قادر به حفر كانال جهت ربودن جسد نباشد! 2در سالهاى 667 تا 680 قمرى، ركنالدّين بيبرس از حاكمان «مماليك مصر» و از نوادر امراى با فضل و فضيلت (متوفّى به سال 725 ه . ق.) اطراف جدار مرقد و حجرهها را به ضريحى چوبى (داربزين) كه داراى سه درِ جنوبى، شرقى و غربى بود، محصور نمود. 3