124
ب: آثار و جايگاههاى تاريخى - معنوى مسجد النبى
مسجدالنّبى چنان از خصوصيّتهاى تاريخى - دينى برخوردار است كه تفكيك موضوعى آنها در كانون معنوى اسلام، براى محقّقان، بسيار مشكل مىباشد.
بعضى از پژوهندگان، هر دو جنبه را يكجا مورد بررسى و نگارش قرار دادهاند و عدّهاى ديگر چون به منابع و مآخذ بيشتر و آراء متعدّد تاريخى و روايتى دسترسى داشتهاند، در بررسى جداگانۀ هر موضوع، پژوهشهاى خود را به رشتۀ تحرير درآوردهاند.
روشى كه حقير در اين كتاب برگزيدهام، مبتنى بر شرح تفكيكشده از لحاظ تاريخى و رعايت تقدّم و تأخّر وقايع و حوادث مىباشد؛ چرا كه اگر خوانندگان، از وضعيّت عمومى، تاريخ مسجد، زمينۀ فكرى نداشته باشند، نمىتوانند معرفتى از جايگاههاى خاصّ مسجد و آثار پيامبر به نظر تاريخ و «فضيلت مذهبى» پيدا كنند. لذا با توجّه به اينكه منطقى است كه از نظر تاريخ آثار بنا و جنبههاى ابدى معنويّت آثار پيامبر در اسلام، روى مواضع و آثار نبوى در مسجدالنّبى تأكيد خاصّى شود، بايد اجزا و قسمتهاى مختلفه آنْ مستقلاً و با توجّه به زمينۀ عمومى كه در بحث قبل (با سرفصلِ الف) به بيان آن مبادرت ورزيديم، مورد بررسى ما قرار گيرد؛ تا به لحاظ لزوم رعايت موازين پژوهشى، از تكرار موضوعات مكرّر برحذر مانيم.
/1 ب: خانه و مقبرۀ محمد رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله
خانۀ محمّد رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله همزمان با تأسيس بناى مسجد، به دست پيامبر و مساعدت و همكارى صحابه در سمت شرقى مسجدالنّبى بنا نهاده شد. نهايت سادگى بناى خانۀ محمّد صلى الله عليه و آله و به كار گرفتن مصالح ابتدايى در آن، ميدانى براى تعاريف و توصيفات مفصّل در كتب حديث و تاريخ و سيره به جا نگذارده است.
ابنسعد در «الطبقات الكبرى»، ج 1، ص 499 از محمد بن عمر به نقل از عبداللّٰه بن زيد هذلى نقل مىكند: