156

بررسى سياق آيه

براى بررسى «نهى از جدال در حج»، كه مفهوم آيۀ «لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ» است، بايد قسمت قبلى آن را به دقّت مورد مطالعه قرار داد: «اَلْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومٰاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ.» همچنين دنبالۀ آيه: «وَ مٰا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللّٰهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزّٰادِ التَّقْوىٰ وَ اتَّقُونِ يٰا أُولِي الْأَلْبٰابِ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ .» ¹ با تدبّر در دو قسمت قبل و بعد آيه، مى‌توان مفهوم واقعى جدالِ ممنوع در حجّ را به دست آورد. اين بررسى را با ذكر چند نكته دنبال مى‌كنيم:

1 - زمان حج و ماههاى چهارگانۀ حرام در شريعت اسلام، به همان صورت اوليّه تثبيت شده و در آن تغييرى داده نشده است. و حج، در همان ماههايى كه در ميان قبايل عرب در جاهليت شناخته شده بود، تقرير شد.

در حديث آمده است:

«الحُرُماتُ خمسٌ: البَيتُ الحرامُ والمَسجد الحرامُ والبلدُ الحرامُ وَالاشهرُ الحرامُ والحُرُم.» ²بيت‌اللّٰه الحرام، مسجدالحرام، شهر حرام، ماههاى حرام و حرم، همان پنج چيز محترمى است كه از ميان ديگر امور محترم، داراى اهميت ويژه‌اى است. اين حرامها، همان است كه در آيه آمده است:

«وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُمٰاتِ اللّٰهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ.» ³«كسى كه حرمات را تعظيم نمايد، نزد خدا براى او بهتر است.»