111نخواهد گرفت و بهر اندازه كه تجرّد نفس كمال يابد، ايمان و يقين بيشتر مى‌شود و صفات عالى و فضائل كم نظير و رفعت كه نفس انسانى در آن مرحله از صفا و تجرد خواهان است، از عالم كمال الهى بر او فرود مى‌آيد.

بدين جهت عباداتى كه به منزلۀ نردبان ترقّى و راه وصول به اين كمال مى‌باشد، تشريع شده است.

چه، پاره‌اى از آنها انفاق مال و بخشيدن آن است كه باعث انقطاع انسان از آزمندى به دنياست؛ مانند زكات و خمس و صدقات و اين انقطاع همان علّت غائى تشريع انفاق است كه به اصطلاح دانشمندان به غرض از تشريع ناميده مى‌شود، اگر چه بهره بردن پاره‌اى از مردم بر آن مترتب است.

بعضى از آنها خوددارى و اجتناب از شهوات و لذّات است؛ مانند روزه و پاره‌اى از آنها به منظور پرداختن دل به ياد خداوند متعال و توجه آن به سوى او توأم با حركات خاص گوناگون جسمى است؛ مانند نماز. آثار كامل و شايسته‌اى كه در نفس از مداومت و پيوستگى بر آن اعمال حاصل مى‌شود ثابت و استوار خواهد بود. چه، همانا ميان نفس و بدن ارتباطى است و فعل و انفعالات آنها در يكديگر مؤثر واقع مى‌شود.

مقصود از وضع و تشريع عبادات اين است كه انسان به آن وسيله، مدارج كمال را قدم بقدم پيموده و به صفات ملكوتى آراسته شود، آنچه مسلم است اين است كه صورت ظاهرى هر عبادتى نقش و اثر مطلوبى