83ب-ابن زباله درصدد بيان تاريخ اجمالىِ ساختمانِ اين دو حرم شريف و اين دو زيارتگاه عمومى است كه درحال حيات وى و در اواخر قرن دوم وجود داشته است و حرم ائمۀ بقيع در اين تاريخ، نه به شكل يك خانه، بلكه به صورت حرم و زيارتگاه عمومى بوده است.
اما قرائن و شواهد تاريخى ديگر، بيانگر اين است كه اين تغيير و تحوّل وضع، در دهۀ سوم از قرن دوم هجرى؛ يعنى دوران خلافت ابوالعباس سفاح 136-132 و حد اكثر در سالهاى اول خلافت ابوجعفر منصور 149-137 بوقوع پيوسته است.
توضيح اين قرينۀ تاريخى
در احداث ساختمان و تعمير مدفن و قبور شخصيتهاى مذهبى و افراد معروف و سرشناس، معمولاً يكى از دو انگيزه وجود دارد؛ يا جنبۀ سمبليك و سياسى دارد و يا داراى انگيزههاى معنوى و شعار مذهبى است و البته گاهى نيز ممكن است هر دو انگيزه همزمان وجود داشته باشد كه حرم ائمۀ بقيع با توجه به وجود قبر جناب عباس-سرسلسلۀ خلفاى عباسى-در داخل آن، مخصوصاً در مقطع ياد شده، از هر دو جنبه برخوردار بوده است و در عين حال با سياست سلاطين اموى و عملكرد آنان در همين زمينه، ارتباط پيدا مىكند.
سلاطين اموى و بهرهبردارى سياسى از قبور
سلاطين بنىاميه در دوران فرمانروايىخود، براىتثبيت و تقويت حكومت خويش، در كنار فشار فوقالعادهاى كه به ائمه اهلبيت عليهم السلام و شيعيانشان وارد مىكردند، در برخى موارد از سياست تخريب و تعمير قبور شخصيتها نيز بهرهبردارى مىنمودند. نمونههايى از اجراى اين سياست ناروا و ناشايست را مىتوان در موارد زير ملاحظه نمود.
1-ضميمه نمودن محلِّ دفن عثمان بن عفان به قبرستان بقيع، بدستور معاوية بن