87كه با پاهاى ديگر خلط شده بود،تشخيص مىدادند.اين مهارتى بود كه تاكنون كسى به پاى آنان نرسيده است و همچنان ميان ما كسانى هستند كه اين دانش را به ارث بردهاند و حتى براى مترقىترين مردمان هم آن دانش شگفتانگيز است.
در علم الفراسه،از روى قيافه و شكل و سخن شخص،به اخلاق او مىرسيدند.اين دانشى است كه امروزه در دانشگاهها تدريس مىشود و شايد از آن رتبتى كه دو هزار سال پيش در باديه داشته است هم كمتر باشد.
در علم القيافه آنان مىتوانستند محل وجود آبهاى زير زمينى را بدون استفاده از هيچ گونه ابزارى بشناسند و بدين ترتيب صدها چاه آب را در مكه،آن هم در روزگارى كه اين شهر از يك قطره آب بهره نداشت،حفر كنند.همچنان كه در باديههاى مختلف هم در جاهايى كه احتمال وجود آب را مىدادند اين چاهها را حفر كردند.
آنان همچنين از كهانت، 1عرافت و عيافت 2هم بهره داشتند و به كار تنجيم هم مىپرداختند.در ميان آنان كاهنان به داشتن ذكاوتى خاص كه مىتوانست قرائن خاصى را دريافته و حال را به گذشته پيوند بزند شهرت داشتند.كاهنان و عُرّاف به خاطر شدت ذكاوت خويش عموم مردم را گمراه كرده،از غفلت آنان بهرهمند مىشدند.اسلام با آنان درافتاد و مردم را از چنگال اين ذكاوت نجات بخشيد.
اوضاع هنرى
در اينجا مقصود ما به طور خاص هنرِ لهو و لعب است.گفته شده است:هيچ قومى پس از ايرانيان و روميان به اندازۀ عرب،حريص به لهو و طرب نبودند. 3ترديدى نداريم كه قريش در مكه،نمايندۀ عرب به شمار مىآمد و طبعاً در غنا هم جلوه كرد؛چنان كه