85مناظرات مفاخرهآميز و مباحثه برانگيز به پاى عكاظ نمىرسيدند.تقىالدين فاسى مىگويد:بازار عكاظ تا زمان قيام مختار در مكه به سال برپا بود. 1در اين وقت،مردم هراسناك،آنجا را رها كردند و تا به امروز چنين است.مدتى بعد مجنّه و ذى المجاز هم رها شد،و با بودن بازارهاى مكه و منا و عرفات از وجود آنها بى نياز گشتند.
اوضاع علمى
اين هم شگفت نيست كه مكيان داراى نوعى حيات علمى هم بوده باشند.آنان دانشهايى داشتند كه در آنها وارد بودند و كسانى از ميان آنان در آن علوم چندان مبرّز بودند كه تا روزگارى دراز در معارف بشرى تأثير داشتند.
آنان در دانش انساب عرب و اخبار آنان تبحّر داشتند و از اخبار امّتهاى گذشته يا معاصر يا كسانى كه با آنان روابط تجارى و همسايگى داشتند،روايتها مىكردند.اين اخبار به طور معمول در مجالس و محافل آنان بازگو مىشد،به طورى كه اين دانش بعدها به موادى تبديل شد كه كسانى آنها را مدوّن كرده،منابع تاريخى را پديد آوردند.
همينطور در دانش نجوم و مواقع و حركات ستارگان دستى داشتند و منازل آنها را در بروج مىشناختند.كلدانىهاى در همان روزگار از متخصصان در نجوم بودند و كسانى از عرب به سوى آنان رفتند و از آنان اقتباس كردند،چندان كه براى آنان دانش كاملى در اين باره فراهم آمد كه بدان فخر مىفروختند.
دربارۀ گياهان و باران هم ورودى داشته،نسبت به دانش شناخت ابر و انواع آن آشنا بودند و موقع آمدن باران را در باديههاشان مىشناختند و از بادها و مسير آنها آگاهى داشتند،به طورى كه براى هر بادى از مسيرى مشخص مىوزيد،نامى گذاشته بودند.از آن جمله بود:صبا،دبور،صرصر،عاصف و اسامى ديگرى كه همچنان دانايان، تا به امروز به پيروى از اعراب در جاهليت،همانها را به كار مىبرند.
آنان در درياى سرخ،كشتيرانى داشتند و زمان آنها را با حركت نجوم تعيين