65كوهها نرسيده بود،بلكه در همان كف وادى قرار داشت.
گفتهاند كه قصى در اطراف كعبه محدوهاى را معين كرد،همان مطاف،و به مردم اجازه داد تا وراى آن در هر چهار طرف،خانههايشان را بنا كنند.آنان تا پيش از قصى براى خود روا نمىديدند تا براى خود خانهاى در همسايگى مسجد داشته باشند.وى به آنان گفت ميان خانههايشان،كوچههايى براى رفت و آمد به مسجد قرار دهند.مهمترين اين راهها،طريق شَيْبه بود كه در جاى باب بنىشيبۀ امروزى قرار داشت. 1فضاى اطراف كعبه ديوار و در نداشت،يعنى اطراف جايى كه مسجد الحرام ناميده مىشد،ديوارى در كار نبود.قصى همچنين دستور داد تا ارتفاع خانههايشان را بيش از كعبه قرار ندهند، آنچنان كه بر آن مُشْرِف باشد.قريش جلسات عمومى خود را در همان محدودۀ مسجد برقرار مىكرد،چنان كه دارالندوه را هم براى جلسات اختصاصى پديد آورد.
ما به تقريب مىتوانيم نقشهاى براى مكه ترسيم كرده،جايگاه طوايف و تيرهها را در مكۀ آن روز نشان دهيم و همين طور سير آبادى و عمران در شِعبها-يعنى همين درّههايى كه حدّ فاصل كوهها بوده است-را معين كنيم.اين نقشه مىتواند بر پايۀ مطالبى باشد كه ازرقى در تعيين جايگاه قبايل در مكه در كتاب اخبار مكه اش آورده است. 2
براى ارائۀ تصويرى از موقعيت قبايل در مكه،مىتوانيم نقطۀ شروع را باب بنىشيبه قرار دهيم،جايى كه مىتواند،نقطۀ آغاز عمران و آبادى در امُّ القرى بوده باشد؛هم چنان كه اين باب،مهمترين ورودى مسجد الحرام بوده است.خانهها به صورت پيوسته بهم از اينجا به سمت شرق آغاز مىشد و تا ورودى باب على ادامه مىيافت و در سمت شمال اندكى به سمت ورودى باب السلام ادامه داشت،جايى كه تيرههايى از غساسنۀ شام و نيز برخى از سفيانىها در آنجا بودند و دكانهايى از تاجران عطار هم در لابهلاى آن بود.از آنجا اگر يك خط مستقيم به سمت باب النبى صلى الله عليه و آله ادامه دهيم،برابر خانۀ عباس و جُبير بن مُطعم و خانههاى بنى عامر بن لؤى خواهيم بود.مقابل ما محلۀ اصحاب الشيرق