63
مسائل عمومىمكه در روزگار قريش
جنبههاى عمرانى
در هنگام سخن از جرهم و قطورا اشاره كرديم كه آبادى مكه چندان گسترده نبود بلكه عبارت از خيمههاى مويين در ميان وادى و شعبهاى كوهها بود كه گاه به يكديگر چسبيده و گاه دور مىشد.اما در دورهاى كه از آن سخن مىگوييم،به جاى آن خيمههاى مويين،بناها و خانههاى سنگى يا سنگ و گل برآمد كه اطراف مسجد بود.گاهى هم با گلِ خام،خانههايى در حاشيۀ ابطحها در بالاى مكه و يا در كناره مسيل در محلۀ پايين مكه ساخته مىشد.
آغاز بناىخانه در مكهو در گذاشتن براى آنها
سعيد بن عَمرو سهمى را نخستين كسى دانستهاند كه خانهاى در مكه ساخت و در بارۀ او گفته شد:او نخستين كسى است كه در مكه خانه ساخت و ديوارهاى مسكن خود را با سنگ بنا كرد. 1
بناهاى خانههاى مكه،بسان امروز نبود كه مانند امروزه به شكل مربع با سقفى روى آن ساخته شود.نخستين كسى كه خانهاش را به شكل مربع ساخت حميد بن زهير بود.در اين وقت قريش از ساختن خانۀ مربّع در هراس بودند و زمانى كه حميد چنين كرد